跳到主要内容数据结构:二叉树基础与 C 语言实现 | 极客日志C算法
数据结构:二叉树基础与 C 语言实现
讲解二叉树的基本概念、性质及链式存储实现。涵盖前中后序遍历、层序遍历、节点统计、高度计算及完全二叉树判断等核心功能,并提供完整的 C 语言代码示例。内容适合数据结构初学者深入理解树形结构的底层逻辑与编码实践。
remedios1 浏览 数据结构:二叉树基础与 C 语言实现
一、树的概念
1. 树的定义
树是一种非线性数据结构,由 n(n>=0)个有限结点组成一个具有层次关系的集合。有一个特殊的结点称为根结点,它没有前驱结点。除根结点外,其余结点被分成 M(M>0) 个互不相交的集合 T1、T2、……、Tm,其中每一个集合 Ti(1<= i <= m) 又是一棵结构与树类似的子树。
2. 常见术语
- 结点的度:一个结点含有的子树的个数。
- 叶结点或终端结点:度为 0 的结点。
- 双亲结点或父结点:若一个结点含有子结点,则这个结点称为其子结点的父结点。
- 子结点:一个结点含有的子树的根结点。
- 树的高度或深度:树中结点的最大层次。

二、二叉树详解
1. 什么是二叉树
二叉树是树的一种特殊情况,其树的度最大为 2。也就是说,一个结点最多有两个分叉。由于普通树结构复杂,实际应用中最常用的是二叉树。
2. 二叉树的组成
二叉树由一个根结点加上两棵别称为左子树和右子树的二叉树组成。注意二叉树的子树有左右之分,次序不能颠倒,因此二叉树是有序树。

3. 特殊的二叉树
- 满二叉树:一个二叉树,如果每一层的结点数都达到最大值,则这个二叉树就是满二叉树。如果层数为 K,且结点总数是 2^K - 1,则为满二叉树。
- 完全二叉树:对于深度为 K 的,有 n 个结点的二叉树,当且仅当其每一个结点都与深度为 K 的满二叉树中编号从 1 至 n 的结点一一对应时称之为完全二叉树。满二叉树是一种特殊的完全二叉树。

注意,完全二叉树的编号是连续的,中间断开则不是完全二叉树。
4. 二叉树的顺序存储
对于完全二叉树,我们可以用数组来进行存储,用下标来进行编号。二叉树顺序存储在物理上是一个数组,而在逻辑上是一颗二叉树。
5. 二叉树的性质
- 若规定根结点的层数为 1,则一棵非空二叉树的第 i 层上最多有 2^(i-1) 个结点。
- 若规定根结点的层数为 1,则深度为 h 的二叉树的最大结点数是 2^h - 1。
- 对任何一棵二叉树,如果度为 0 其叶结点个数为 n₀,度为 2 的分支结点个数为 n₂,则有 n₀ = n₂ + 1。
- 若规定根结点的层数为 1,具有 n 个结点的满二叉树的深度,h = log₂(n + 1)。
- 对于具有 n 个结点的完全二叉树,如果按照从上至下从左至右的数组顺序对所有结点从 0 开始编号,若父亲在数组中下标为 i,则该父亲的左孩子下标为 2 * i + 1,右孩子下标为 2 * i + 2;若孩子在数组中下标为 i,则该孩子的父亲下标为 (i - 1) / 2。
三、二叉树的链式存储与实现
1. 链式存储思路
非完全二叉树不适合用数组存储,否则会造成大量空间浪费。我们通常使用链式存储,即创建链表,使每个结点由三个域组成:数据域和左右指针域。左右指针分别用来给出该结点左孩子和右孩子所在结点的地址。
2. 代码实现
本文以创建一个 char 类型的二叉树为例。为了便于类型修改,我们使用 typedef 重定义数据类型。
(1)头文件与源文件规划
建议将函数声明放在头文件中,函数定义放在源文件中,测试代码单独编写。
(2)定义二叉树结构
#pragma once
#include "Queue.h"
#include <stdio.h>
#include <stdlib.h>
#include <stdbool.h>
#include <math.h>
typedef char BTDataType;
typedef struct BinaryTreeNode {
BTDataType data;
struct BinaryTreeNode* left;
struct BinaryTreeNode* right;
} BTNode;
(3)构建二叉树
通过前序遍历的数组来构建二叉树,例如 "ABD##E#H##CF##G##",其中 # 代表空节点。
BTNode* BinaryTreeCreate(BTDataType* ch, int* pi) {
if (ch[*pi] == '#') {
return NULL;
}
BTNode* newnode = (BTNode*)malloc(sizeof(BTNode));
if (newnode == NULL) {
perror("malloc fail");
return NULL;
}
newnode->data = ch[(*pi)++];
newnode->left = BinaryTreeCreate(ch, pi);
(*pi)++;
newnode->right = BinaryTreeCreate(ch, pi);
return newnode;
}
(4)二叉树遍历
遍历主要有四种方式:前序、中序、后序和层序。前三者基于递归,层序基于队列。
void BinaryTreePrevOrder(BTNode* root) {
if (root == NULL) {
return;
}
printf("%c ", root->data);
BinaryTreePrevOrder(root->left);
BinaryTreePrevOrder(root->right);
}
void BinaryTreeInOrder(BTNode* root) {
if (root == NULL) {
return;
}
BinaryTreeInOrder(root->left);
printf("%c ", root->data);
BinaryTreeInOrder(root->right);
}
void BinaryTreePostOrder(BTNode* root) {
if (root == NULL) {
return;
}
BinaryTreePostOrder(root->left);
BinaryTreePostOrder(root->right);
printf("%c ", root->data);
}
(5)层序遍历
层序遍历需要借助队列。每次取出队头元素,将其左右孩子入队,直到队列为空。
void BinaryTreeLevelOrder(BTNode* root) {
Queue Q;
QueueInit(&Q);
if (root) {
QueuePush(&Q, root);
}
while (!QueueEmpty(&Q)) {
BTNode* node = QueueFront(&Q);
printf("%c ", node->data);
QueuePop(&Q);
if (node->left) {
QueuePush(&Q, node->left);
}
if (node->right) {
QueuePush(&Q, node->right);
}
}
QueueDestroy(&Q);
}
(6)节点统计与高度计算
int BinaryTreeSize(BTNode* root) {
return root == NULL ? 0 : BinaryTreeSize(root->left) + BinaryTreeSize(root->right) + 1;
}
int BinaryTreeLeafSize(BTNode* root) {
if (root == NULL) {
return 0;
}
if (root->left == NULL && root->right == NULL) {
return 1;
}
return BinaryTreeLeafSize(root->left) + BinaryTreeLeafSize(root->right);
}
int BinaryTreeHight(BTNode* root) {
if (root == NULL) {
return 0;
}
return fmax(BinaryTreeHight(root->left), BinaryTreeHight(root->right)) + 1;
}
(7)其他功能实现
第 k 层节点个数:递归减少 k 值,当 k=1 时返回 1。
int BinaryTreeLevelKSize(BTNode* root, int k) {
if (root == NULL) {
return 0;
}
if (k == 1) {
return 1;
}
return BinaryTreeLevelKSize(root->left, k - 1) + BinaryTreeLevelKSize(root->right, k - 1);
}
查找值为 x 的节点:递归查找,找到直接返回地址。
BTNode* BinaryTreeFind(BTNode* root, BTDataType x) {
if (root == NULL) {
return NULL;
}
if (root->data == x) {
return root;
}
BTNode* ret1 = BinaryTreeFind(root->left, x);
if (ret1) {
return ret1;
}
BTNode* ret2 = BinaryTreeFind(root->right, x);
if (ret2) {
return ret2;
}
return NULL;
}
判断是否是完全二叉树:利用层序遍历,遇到空节点后不应再有非空节点。
int BinaryTreeComplete(BTNode* root) {
Queue Q;
QueueInit(&Q);
if (root) {
QueuePush(&Q, root);
}
while (!QueueEmpty(&Q)) {
BTNode* node = QueueFront(&Q);
QueuePop(&Q);
if (node == NULL) {
break;
}
QueuePush(&Q, node->left);
QueuePush(&Q, node->right);
}
while (!QueueEmpty(&Q)) {
BTNode* node = QueueFront(&Q);
QueuePop(&Q);
if (node != NULL) {
QueueDestroy(&Q);
return 0;
}
}
QueueDestroy(&Q);
return 1;
}
(8)完整代码示例
Queue.h, Queue.c: 队列操作
BTNode.h, BTNode.c: 二叉树操作
Test.c: 测试主函数
#include "BTNode.h"
int main() {
char ch[100] = "ABD##E#H##CF##G##";
int i = 0;
BTNode* T = BinaryTreeCreate(ch, &i);
printf("节点个数:%d\n", BinaryTreeSize(T));
printf("叶子节点个数:%d\n", BinaryTreeLeafSize(T));
printf("高度:%d\n", BinaryTreeHight(T));
printf("第 3 层节点个数:%d\n", BinaryTreeLevelKSize(T, 3));
BTNode* ret = BinaryTreeFind(T, 'G');
if (ret) {
printf("找到 G: %c\n", ret->data);
}
printf("是否完全二叉树:%s\n", BinaryTreeComplete(T) ? "是" : "否");
printf("前序:");
BinaryTreePrevOrder(T);
printf("\n");
printf("中序:");
BinaryTreeInOrder(T);
printf("\n");
printf("后序:");
BinaryTreePostOrder(T);
printf("\n");
printf("层序:");
BinaryTreeLevelOrder(T);
printf("\n");
return 0;
}
四、总结
本文详细讲解了二叉树的定义、性质及 C 语言实现。重点涵盖了递归遍历、层序遍历以及各类统计功能的代码实现。理解这些基础操作对于后续学习更复杂的树形结构至关重要。
相关免费在线工具
- 加密/解密文本
使用加密算法(如AES、TripleDES、Rabbit或RC4)加密和解密文本明文。 在线工具,加密/解密文本在线工具,online
- Gemini 图片去水印
基于开源反向 Alpha 混合算法去除 Gemini/Nano Banana 图片水印,支持批量处理与下载。 在线工具,Gemini 图片去水印在线工具,online
- Base64 字符串编码/解码
将字符串编码和解码为其 Base64 格式表示形式即可。 在线工具,Base64 字符串编码/解码在线工具,online
- Base64 文件转换器
将字符串、文件或图像转换为其 Base64 表示形式。 在线工具,Base64 文件转换器在线工具,online
- Markdown转HTML
将 Markdown(GFM)转为 HTML 片段,浏览器内 marked 解析;与 HTML转Markdown 互为补充。 在线工具,Markdown转HTML在线工具,online
- HTML转Markdown
将 HTML 片段转为 GitHub Flavored Markdown,支持标题、列表、链接、代码块与表格等;浏览器内处理,可链接预填。 在线工具,HTML转Markdown在线工具,online